Łańcuch spadł, pękł albo wymieniasz go po zużyciu? Sam montaż nie jest trudny, ale łatwo pomylić prowadzenie przez przerzutkę, dobrać złą długość lub niedokładnie zapiąć spinkę. Jeśli zastanawiasz się, jak założyć łańcuch w rowerze, znajdziesz tu praktyczną instrukcję dla napędów z przerzutkami i rowerów bez przerzutki, a także wskazówki dotyczące doboru części, skracania oraz kontroli po montażu.
Poprawny montaż zależy od kilku prostych, ale ważnych decyzji
- Dopasuj łańcuch do liczby przełożeń z tyłu i rodzaju napędu.
- Poprowadź go przez wózek przerzutki, omijając niewłaściwą stronę blaszek prowadzących.
- Dobierz długość na podstawie starego łańcucha albo metody największa zębatka plus dwa ogniwa.
- Sprawdź kierunek, jeśli producent oznaczył łańcuch strzałkami lub napisami.
- Nie jedź od razu, dopóki spinka, sztywne ogniwa i zmiana biegów nie zostaną dokładnie sprawdzone.
Zanim założysz nowy łańcuch, dobierz właściwy model
Najpierw policz zębatki na kasecie lub wolnobiegu. Łańcuch do napędu 8-rzędowego nie jest tym samym produktem co model do 11 albo 12 przełożeń. Liczy się także typ roweru: inaczej montuje się łańcuch w napędzie z tylną przerzutką, inaczej w singlespeedzie, a jeszcze inaczej w rowerze z piastą planetarną.
Jeżeli wymieniasz zużyty element, najlepiej kupić łańcuch o tej samej liczbie rzędów i podobnej klasie. Węższy łańcuch może nie współpracować poprawnie ze starszym napędem, a zbyt szeroki będzie ocierał o sąsiednie koronki. Nie kieruj się wyłącznie długością podaną na opakowaniu, ponieważ nowy łańcuch często trzeba skrócić.
Przygotuj podstawowe narzędzia
- skuwacz do łańcucha,
- spinkę kompatybilną z liczbą przełożeń albo odpowiedni pin,
- szczypce do spinek, jeśli producent ich wymaga,
- szmatkę i odtłuszczacz do oczyszczenia napędu,
- smar do łańcucha.
Stojak serwisowy nie jest konieczny, ale bardzo ułatwia pracę. Rower można oprzeć na siodełku i kierownicy, choć wtedy obracanie korbą jest mniej wygodne. Ja przed montażem zawsze ustawiam napęd na najmniejszej zębatce z przodu i z tyłu. Przerzutka jest wtedy najmniej napięta, a prowadzenie ogniw nie wymaga walki ze sprężyną.
Przy okazji obejrzyj kasetę i przednią zębatkę. Jeżeli zęby są ostre, wyraźnie haczykowate albo nowy łańcuch przeskakuje pod naciskiem na pedały, problemem może być zużyty napęd, a nie sam montaż.
Jak prawidłowo poprowadzić łańcuch przez napęd
W rowerze z przerzutkami zacznij od przełożenia łańcucha przez przednią zębatkę i tylną kasetę. Potem przeprowadź go przez wózek tylnej przerzutki, czyli dwie małe rolki znajdujące się na dole. Łańcuch musi przejść nad górnym kółkiem i pod dolnym, a jego ogniwa powinny znajdować się między blaszkami wózka.
- Owiń łańcuch wokół wybranej przedniej zębatki.
- Poprowadź go przez tylną kasetę.
- Przełóż go nad górnym kółkiem przerzutki.
- Przeprowadź pod dolnym kółkiem.
- Sprawdź, czy łańcuch nie ominął żadnej blaszki prowadzącej.
- Zepnij oba końce dopiero po ustaleniu długości.
Najczęstszy błąd polega na poprowadzeniu łańcucha po złej stronie małej blaszki między kółkami przerzutki. Rower może wtedy nawet ruszyć, ale zmiana biegów będzie głośna, a ogniwa będą ocierały o metal. Jeśli łańcuch tworzy nienaturalny skos w wózku, zatrzymaj montaż i popraw trasę.
Łańcuch kierunkowy wymaga dodatkowej uwagi
Niektóre łańcuchy mają strzałki, oznaczenia na płytkach albo specjalnie ukształtowane ogniwa. W takim przypadku ustaw je zgodnie z kierunkiem obrotu korby, czyli tak, aby strzałka wskazywała ruch łańcucha podczas jazdy. Gdy producent nie umieścił żadnych oznaczeń, orientacja zwykle nie ma znaczenia, ale nadal trzeba zachować prawidłowe prowadzenie przez przerzutkę.
Wersja bez tylnej przerzutki
W rowerze miejskim, torowym lub singlespeedzie łańcuch prowadzi się bezpośrednio między przednią zębatką a tylnym kołem zębatym. Po zapięciu ustaw koło tak, aby łańcuch nie był ani luźny, ani przesadnie napięty. W połowie odcinka powinien dać się unieść i opuścić mniej więcej o 10-15 mm, choć dokładna wartość zależy od konstrukcji ramy i napinacza.
Długość łańcucha dobierz bez zgadywania
Zbyt krótki łańcuch może przeciążyć tylną przerzutkę przy połączeniu największej zębatki z największą tarczą. Zbyt długi będzie zwisał na małych przełożeniach, uderzał o ramę i gorzej zmieniał biegi. Dlatego nie zakładaj, że łańcuch wyjęty z opakowania pasuje od razu.
Najprostsza metoda z wykorzystaniem starego łańcucha
Jeśli poprzedni łańcuch miał właściwą długość, połóż oba elementy obok siebie na płaskiej powierzchni i porównaj liczbę ogniw. Zużyty łańcuch może być odrobinę wydłużony, ale różnica zwykle nie przekreśla tej metody. Nie kopiuj długości starego łańcucha bez sprawdzenia, jeśli wcześniej przerzutka była źle wyregulowana lub napęd został zmodyfikowany.
Metoda największa zębatka plus dwa ogniwa
Przełóż niepołączony łańcuch przez największą tarczę z przodu i największą koronkę z tyłu, ale nie prowadź go przez tylną przerzutkę. Zepnij końce na tyle, aby sięgały do siebie, a następnie dodaj dwa pełne ogniwa. Dopiero potem skróć łańcuch skuwaczem.
Ta metoda działa dobrze w większości klasycznych napędów z przerzutką, ale nie zastępuje kontroli. Po zapięciu ustaw największe przełożenie i sprawdź, czy wózek przerzutki nie jest ustawiony skrajnie do przodu. Na najmniejszej zębatce łańcuch również nie powinien zwisać ani tworzyć luźnej pętli.
Spinka czy pin do łączenia ogniw
Najwygodniejszym rozwiązaniem jest spinka do łańcucha, nazywana też quick linkiem lub master linkiem. Montuje się ją bez wciskania klasycznego nitu, a w razie awarii na trasie można szybciej rozłączyć łańcuch. Trzeba jednak dobrać spinkę do konkretnej liczby rzędów i szerokości łańcucha.
| Metoda | Zalety | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Spinka | Szybki montaż, łatwiejsza naprawa i czyszczenie | Musi być kompatybilna, a część spinek jest przeznaczona do jednorazowego użycia |
| Pin łączący | Rozwiązanie przewidziane przez niektórych producentów | Wymaga skuwacza i bardzo dokładnego osadzenia |
Spinkę połącz ręcznie, a potem ustaw ją na górnym odcinku łańcucha. Zaciśnij hamulec i naciskaj pedał, aby obciążenie zablokowało element w prawidłowej pozycji. Jeszcze lepiej użyć szczypiec do spinek. Nie sprawdzaj jej palcami podczas obracania korbą, bo łatwo przyciąć skórę między ogniwami.
Jeżeli korzystasz z pina, użyj wyłącznie elementu przeznaczonego do danego modelu łańcucha. Nie wciskaj ponownie zwykłego nitu, który wcześniej został wypchnięty, ponieważ połączenie może być osłabione. Po montażu każde ogniwo powinno zginać się swobodnie, bez wyczuwalnego zacięcia.
Kontrola po montażu uchroni przed awarią na trasie
Po zapięciu łańcucha obróć korbą kilka razy do tyłu. Obserwuj, czy ogniwa przechodzą płynnie przez kółka przerzutki i czy spinka nie haczy o sąsiednie elementy. Sztywne ogniwo często objawia się charakterystycznym przeskokiem raz na obrót korby.
Potem przełączaj biegi na stojaku lub przy uniesionym tylnym kole. Sprawdź małe i duże koronki, ale nie używaj siły, jeśli łańcuch nie chce wejść na przełożenie. Prawidłowo zamontowany łańcuch powinien pracować cicho, bez zrzucania zębatek i bez nadmiernego napinania wózka.
Przeczytaj również: Jak narysować rower krok po kroku i zachować proporcje
Błędy, które pojawiają się najczęściej
- Zła liczba rzędów i niekompatybilna spinka.
- Przeprowadzenie łańcucha po niewłaściwej stronie blaszki przerzutki.
- Pominięcie skrócenia nowego łańcucha.
- Założenie łańcucha kierunkowego odwrotnie.
- Użycie ponownie starego pina.
- Brak smarowania po odtłuszczeniu nowego łańcucha.
Nowy łańcuch jest zwykle zabezpieczony fabrycznym środkiem konserwującym, ale nie zawsze jest to smar do jazdy. Po montażu nanieś kroplę oleju na każde ogniwo, odczekaj kilka minut i wytrzyj nadmiar. Łańcuch powinien być nasmarowany wewnątrz, ale suchy na zewnątrz, ponieważ zbyt duża ilość oleju przyciąga piasek.
Jeśli łańcuch nadal przeskakuje, spada przy zmianie biegów albo wydaje metaliczne trzaski, nie ruszaj na dłuższą trasę. Przyczyną może być zła długość, zużyta kaseta, błędna regulacja przerzutki lub niepełne zapięcie spinki.
Po pierwszej jeździe sprawdź właśnie te trzy rzeczy
Po kilku kilometrach ponownie obejrzyj miejsce łączenia, pracę tylnej przerzutki i napięcie łańcucha na skrajnych przełożeniach. To krótka kontrola, a potrafi wychwycić problem, którego nie widać podczas samego montażu.
Jeśli wszystko działa cicho i płynnie, możesz wrócić do normalnej jazdy. W praktyce najwięcej problemów powoduje nie sam skuwacz, lecz zła długość, niewłaściwa trasa przez przerzutkę albo niepasująca spinka. Te trzy elementy sprawdzone przed wyjazdem dają znacznie większą pewność niż mocne dokręcanie połączenia na wyczucie.
