Przy wymianie pedałów najłatwiej pomylić kierunek odkręcania, bo lewy pedał ma odwrotny gwint. Pytanie, jak odkręcać pedały w rowerze, sprowadza się więc przede wszystkim do rozpoznania strony napędu, użycia właściwego narzędzia i pracy bez szarpania. Poniżej pokazuję bezpieczną procedurę, sposoby na zapieczony pedał oraz zasady ponownego montażu.
Najważniejsze informacje przed rozpoczęciem pracy
- Prawy pedał odkręca się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
- Lewy pedał odkręca się zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
- Najlepiej użyć klucza płaskiego 15 mm albo właściwego klucza imbusowego.
- Przy zapieczonym połączeniu pomaga penetrant, dłuższa dźwignia i cierpliwość.
- Po montażu sprawdź oznaczenia R i L, nasmaruj gwint i skontroluj luz przed jazdą.
Najważniejsza zasada dotyczy kierunku gwintu
Pedał po stronie napędu, czyli po prawej stronie roweru, ma standardowy gwint prawy. Patrząc na niego od zewnętrznej strony, odkręcasz go w lewo, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Lewy pedał ma gwint lewy i odkręca się w prawo, zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
| Położenie pedału | Oznaczenie | Kierunek odkręcania | Kierunek dokręcania |
|---|---|---|---|
| Prawa strona, przy napędzie | R | Przeciwnie do ruchu wskazówek zegara | Zgodnie z ruchem wskazówek zegara |
| Lewa strona | L | Zgodnie z ruchem wskazówek zegara | Przeciwnie do ruchu wskazówek zegara |
Odwrotny gwint na lewej stronie nie jest przypadkiem. Podczas jazdy pedały obracają się i są obciążane w taki sposób, aby połączenie nie luzowało się samo. To właśnie dlatego próba odkręcenia obu pedałów w lewo kończy się zwykle frustracją, a czasem także uszkodzeniem gwintu w korbie.
Przygotuj rower i odpowiednie narzędzia
Do większości pedałów potrzebujesz klucza płaskiego 15 mm. Niektóre modele, szczególnie sportowe pedały zatrzaskowe, mają gniazdo na imbus 6 albo 8 mm od wewnętrznej strony korby. Rozmiar zależy od konkretnego modelu, dlatego przed przyłożeniem narzędzia obejrzyj oś pedału.
- klucz do pedałów 15 mm lub odpowiedni klucz płaski,
- imbus 6 lub 8 mm, jeśli pedał jest montowany od strony korby,
- szmatka do oczyszczenia osi i gwintu,
- smar do gwintów,
- penetrant do zapieczonych połączeń.
Ustaw rower stabilnie. Najwygodniej oprzeć go na stojaku serwisowym, ale można też postawić go na kołach i zablokować hamulce. Korba powinna być ustawiona tak, abyś miał dobrą dźwignię, a dłoń nie mogła uderzyć w zębatki, ramę ani podłoże.
Przed rozpoczęciem pracy sprawdź, po której stronie się znajdujesz. Prawa strona to ta z kasetą i łańcuchem, a nie prawa strona osoby stojącej naprzeciw roweru. To drobne rozróżnienie, ale właśnie na nim wiele osób popełnia pierwszy błąd.
Odkręcanie pedałów krok po kroku
- Ustaw korbę z pedałem, który chcesz zdjąć, mniej więcej poziomo i skieruj ją do przodu.
- Wsuń klucz 15 mm na spłaszczenie osi pedału albo włóż właściwy imbus od strony korby.
- W przypadku prawego pedału obróć klucz przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
- W przypadku lewego pedału obróć klucz zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
- Po poluzowaniu odkręcaj pedał ręką, prowadząc oś prosto względem korby.
- Oczyść gwint w korbie i sprawdź, czy nie ma zadziorów, korozji albo śladów krzywego wkręcania.
Najbezpieczniej patrzeć na pedał od strony, z której przykładasz narzędzie, i dopiero wtedy wybrać kierunek. Pomaga też zapamiętanie krótkiej zasady: do odkręcania oba klucze kierują się w stronę tyłu roweru, jeśli ustawisz korby w odpowiedniej pozycji i pracujesz po właściwej stronie.
W praktyce nie próbuję od razu używać maksymalnej siły. Najpierw przykładam klucz możliwie głęboko, dociskam go do osi i wykonuję kontrolowany ruch. Dzięki temu mniejsze jest ryzyko ześlizgnięcia się narzędzia oraz uszkodzenia płaskich powierzchni osi.
Co zrobić, gdy pedał jest zapieczony
Zapieczony pedał często nie oznacza poważnej awarii. Problemem bywa brak smaru, wilgoć, sól drogowa albo zbyt mocne dokręcenie podczas poprzedniego montażu. Najpierw nanieś penetrant w miejsce, gdzie oś wchodzi w korbę, i odczekaj 15-30 minut. Przy silnej korozji można powtórzyć aplikację.
Jeśli zwykły klucz jest za krótki, użyj dłuższego klucza do pedałów. Większa dźwignia zwiększa moment obrotowy bez konieczności gwałtownego szarpania. Nie przedłużaj narzędzia przypadkową rurką, jeśli nie masz pewności, że klucz i korba wytrzymają obciążenie.
Dobrym sposobem jest lekkie, kontrolowane zwiększanie nacisku. Nie uderzaj młotkiem w korbę ani w cienką oś pedału, szczególnie gdy elementy są aluminiowe lub kompozytowe. Podgrzewanie korby może pomóc w wyjątkowo trudnych przypadkach, ale przy karbonie, klejach i delikatnym lakierze lepiej z niego zrezygnować.
Jeżeli klucz się ześlizguje, gwint jest zniszczony albo korba zaczyna się wyginać, przerwij pracę. W serwisie można użyć lepszej dźwigni, imadła lub specjalistycznych metod, a koszt naprawy będzie zwykle niższy niż wymiana uszkodzonej korby.
Jak przygotować pedały do ponownego montażu
Po zdjęciu pedałów wytrzyj osie i oczyść gwinty. Nałóż na gwint cienką warstwę smaru, ponieważ ułatwi to przyszły demontaż i ograniczy korozję. Nie trzeba pokrywać smarem całej osi ani nakładać dużej ilości preparatu, bo nadmiar zabrudzi korbę.
Przed wkręceniem rozdziel pedały według oznaczeń. Prawy ma zwykle literę R, a lewy L. Wkręcaj każdy pedał najpierw ręką, bez używania klucza. Jeśli po dwóch lub trzech obrotach pojawia się wyraźny opór, wykręć go i sprawdź ustawienie. Prawidłowo rozpoczęty gwint powinien wejść płynnie.
Dokręcaj prawy pedał zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a lewy przeciwnie do niego. W wielu modelach zalecany moment dokręcania mieści się w granicach 35-55 Nm, ale pierwszeństwo ma instrukcja producenta. Przy korbach karbonowych lub nietypowych pedałach nie zgaduj wartości.
Po montażu zakręć korbą i sprawdź, czy pedał obraca się swobodnie oraz czy nie ma bocznego luzu. Przed pierwszą jazdą mocno chwyć każdy pedał i skontroluj połączenie. Kilka sekund takiej kontroli może uchronić przed wyrobieniem gwintu podczas treningu.
Błędy, przez które łatwo uszkodzić korbę
- Odkręcanie obu pedałów w lewo bez uwzględnienia lewego gwintu.
- Używanie klucza o niewłaściwym rozmiarze, który nie obejmuje osi na całej szerokości.
- Wkręcanie pedała pod kątem i dokręcanie go na siłę.
- Pomijanie smaru po myciu roweru lub jeździe w deszczu.
- Trzymanie dłoni blisko zębatek podczas nagłego puszczenia połączenia.
- Używanie przedłużki bez sprawdzenia, czy korba i narzędzie są na to przygotowane.
Najczęściej problem zaczyna się nie przy samym odkręcaniu, lecz podczas montażu. Krzywo wkręcony pedał może zniszczyć delikatny gwint w korbie, dlatego pierwsze obroty zawsze wykonuję wyłącznie palcami. Klucz służy do dokręcenia, a nie do naprowadzania źle ustawionego pedału.
Jeśli pedały mają być często zdejmowane, na przykład przed transportem roweru, warto mieć osobny klucz do pedałów i smar montażowy. Cienkie narzędzie serwisowe daje lepszy dostęp niż zwykły klucz płaski, a dłuższa rękojeść ułatwia pracę przy mocno dokręconych osiach.
Mały test po naprawie daje dużą pewność
Po zakończeniu pracy przejedź najpierw krótki odcinek i po kilku minutach ponownie sprawdź, czy pedały nie mają luzu. Jeżeli słyszysz trzaski, czujesz nierówną pracę albo pedał porusza się na boki, nie kontynuuj jazdy. Taki objaw może wskazywać na problem z łożyskami, osią lub gwintem w korbie.
Sam demontaż zwykle zajmuje kilka minut, ale tylko wtedy, gdy nie walczysz z kierunkiem gwintu. Zapamiętaj prosty schemat: prawy pedał odkręcasz w lewo, lewy w prawo, pracujesz właściwym narzędziem i zawsze zaczynasz oraz kończysz kontrolą gwintu. To wystarczy, aby bezpiecznie przygotować rower do wymiany pedałów, transportu albo sezonowego serwisu.
